AI-paradox: Hoe meer AI, des te meer mensenwerk hebben gemeenten nodig

Nu AI steeds meer terrein verovert, hebben bedrijven en (semi-)publieke organisaties de neiging om vooral AI-specialisten in te huren. Maar paradoxaal genoeg maakt AI juist de menselijke vaardigheden schaarser. Berekeningen, forecasts of spreadsheats maken kan AI als de beste, maar de verbindingen met onze omgeving worden er alleen maar zwakker van. De Big Four investeren daarom in hun mensen. Maar de overheid bouwt vooral veilige ChatGPT’s.

DE AI-PARADOX BIJ DE OVERHEID

Het gebeurt niet vaak dat ik de Big Four als lichtend voorbeeld aanhaal. Meestal komen ze in mijn verhalen voor als post op de begroting. Maar wat het FD BNR LIVE dit weekend schreef, hoort op het bureau van elke gemeentesecretaris.

DE BIG FOUT HEBBEN DE TEKENEN AAN DE WAND AL ONTCIJFERD

Nu AI het routinewerk van junioren overneemt, investeren EY, KPMG, PwC en Deloitte in wat AI niet kan:

-KPMG laat junioren oefenen met acteurs, tot op de intonatie

-PwC stuurt starters met een ervaren buddy mee naar de klant

-Bij Deloitte zitten de trainingen in moeilijke gesprekken snel vol

-EY: samenwerken leer je niet via WhatsApp

Idealisme is het niet. Als AI het werk van de junior doet, is het klantgesprek het laatste wat nog te factureren valt. Bij de overheid werkt het net zo, alleen heet de valuta daar vertrouwen.

DE OVERHEID WIL DE AI BOOT NIET MISSEN

De overheid zit vooral in de techniek. TNO telde in 2024 acht toepassingen van generatieve AI, inmiddels zijn het er 81. Dat is verstandig, maar AI neemt werk over en vergroot juist de behoefte aan mensen die een wijk kunnen lezen.

Neem de AI-persona: een gesimuleerde “alleenstaande moeder in de bijstand” waarop je beleid test. Slim bedacht, maar gebouwd uit data die de gemeente al heeft. Je vraagt dus je eigen data wat ze van je beleid vinden.

AI VERLAAGT HET VERTROUWEN IN DE OVERHEID ALLEEN MAAR MEER

En wie die data aanlevert, weten we. In ons onderzoek naar het Uitdaagrecht (n=1.007) vonden we 28% Vertrouwers, 32% Pragmatici en 40% Wantrouwers. Van de Vertrouwers wil 25,8% zelf een overheidstaak oppakken, van de Wantrouwers 3,4%. De persona praat dus vooral met wie toch al op de inspraakavond zit.

GEBRUIK DE EU AI ACT ALS AANLEIDING VOOR TRAINING MENSELIJKE VAARDIGHEDEN

De AI-geletterdheidsplicht uit de EU AI Act is een kans om dat te veranderen. Maak er alleen geen e-learning van:

-Laat medewerkers de fout zoeken in een AI-samenvatting van een echt dossier

-Oefen het uitleggen van een AI-uitkomst aan een boze bewoner, desnoods met een acteur

-Neem junioren mee naar bewonersavonden, zoals PwC starters meeneemt naar de klant

-Vraag bij werving ook of iemand een wijk kan lezen

Een AI-persona heeft nog nooit op een bewonersavond gestaan. Je nieuwe collega’s straks ook niet, als je ze alleen leert prompten.

Welke training zit bij jullie sneller vol: de prompt-cursus of moeilijke gesprekken voeren? 👇

#BigFour #AIparadox #AIgeletterdheid #EUAIACT #Menselijkevaardigheden

#WorkshopEmpathischStakeholdermanagement

Henk Noort, 14 oktober 2026, volg mij op LinkedIn.